निःशेषं नैशमम्भः प्रसभमपनुदन्नश्रुलेशानुकारि
स्तोकस्तोकापनीतारुणरुचिरचिरादस्तदोषानुषङ्गः ।
दाता दृष्टिं प्रसन्नां त्रिभुवननयनस्याशु युष्मद्विरुद्धं
वध्याद्ब्रध्नस्य सिद्धाञ्जनविधिरपरः प्राक्तनोऽर्चिःप्रचारः ॥३२॥
अन्वयः– अश्रुलेशानुकरि निःशेषं नैशम् अम्भः प्रसभम् अपनुदन् स्तोकस्तोकापनीतारुणरुचिः, अचिरात् अस्तदोषानुषङ्गः, त्रिभुवननयनस्य आशु प्रसन्नां दुष्टिं दाता, अपरः सिद्धाञ्जनविधिः ब्रध्नस्य प्राक्तनः अर्चिःप्रचारः युष्मद्विरुद्धं वध्यात् ॥३२॥
व्याख्या– अश्रुलेशानुकारि अश्रुणः लेशम् अनुकरोति इति तथोक्तम् अश्रुबिन्दुतुल्यं, निःशेषं समग्रं नैशं निशायां भवं नैशं रात्रिपतितम् अम्भः जलं प्रसभं बलात् अपनुदन् शोषयन् स्तोकस्तोकं शनैः अपनीता अपहृता अरुणा रुचिः प्रभा यस्य तथाभूतः, अचिरात् अविलम्बेन अस्तः गतः दोषानुषङ्गः रात्रिसम्पर्कः यस्य सः, त्रिभुवननयनस्य त्रिभुवनप्राणिनां चक्षुषः आशु प्रसन्नां निर्मलां दृष्टिं दाता, अपरः अन्यः सिद्धाञ्जनविधिः सिद्धम् अव्यभिचरितं यत् अञ्जनं तस्य विधिः विधाता, ब्रध्नस्य सूर्यस्य प्राक्तनः पूर्वदिग्भवः अर्चिःप्रचारः किरणप्रसरः युष्मद्विरुद्धं भवदहितं वध्यात् नाशयतु । अनुप्रासोऽलङ्कारः, उपमा चार्थी ॥३२॥
भावार्थः– यथा सिद्धाञ्जनं नेत्रयोः प्रसृतं जलम् अरुणत्वदोषं च शीघ्रं दूरीकृत्य प्रसन्नां दृक्शक्ति ददाति, तथा अश्रुबिन्दुतुल्यं नैशं तुषारं शोषयन् रात्रिसम्पर्कं त्यक्त्या शनैः अरुणत्वं दूरीकुर्वन् त्रिभुवननयनस्य निर्मलां दृक्शक्तिं ददानः सूर्यस्य पौरस्त्यः रश्मिराशिः युष्माकममङ्गलं नाशयतु ॥३२॥
हिन्द्यर्थः– अश्रु बिन्दुओंके समान रातके तुषारोंको हटानेवाले, धीरेसे अपने अरुण वर्णको गायब करने वाले, अल्प समयसे दोषको दूर करने वाले, (रातका सम्पर्कं छोडने वाले), त्रिभुवनको दर्शनशक्ति देने वाले, सुसिद्ध अञ्जनके तुल्य, सूर्यके पूर्वदिशामें परिदृष्ट किरण प्रवाह आप लोगोंके अनिष्ट दूर करें ॥३२॥
आङ्ग्लार्थः-- As fresh siddhanjana (collyrium) dries up tears, removes gradually the redness as well as other defects of the eye, and gives clear vision, so the early rays of the Sun remove nocturnal dew drops resembling tears, shed gradually their redness, leave contact with night and give clear vision to the three worlds. May those rays of the Sun appearing in the east, remove all your evils. 32
తెలుగు అర్థం--
అదుగో, అరుణమూర్తి ఉదయిస్తున్నాడు. తూర్పు రేఖలు పొడుస్తున్నాయి. లోకం అప్పుడే కళ్ళు తెరుస్తున్నది.
ఎందుకో జనుల కళ్ళు కాంతివంతంగా లేవే. కళ్ళు నీరు కారుతున్నాయి. ఎర్రబడి ఉన్నాయి.
అదిగో సూర్యోదయం అయింది. అరుణకిరణాలు వైద్య పరికరాలై పొడుచుకు వచ్చాయి. ప్రభాకర వైద్యుడు కళ్ళలోకి ఎర్రసూదులు గ్రుచ్చాడు. సూదుల మందు వేశాడు.
రాత్రి కురిసిన మంచుబిందువులను కన్నీటి బిందువులను వలె తొలగించాడు సూర్యుడు. కొంచెం ఉన్న ఎఱ్ఱదనాన్ని పొగొట్టి సంబంధ దోషాలను కామెర్ల వంటి కంటిదోషాలను వదిలించి ముల్లోకాల కన్నులకు నిర్మలమైన దృష్టిని ప్రసాదిస్తున్నది సూర్యతేజస్సు. సిద్ధాంజనం వంటి సూర్యుని కాంతి ప్రసారం మీ అనిష్టాలను పోగొట్టి ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించుగాక.
----------------
आधारपुस्तकस्य परिचयः--
सूर्यशतकम्
व्याख्याकारः—पण्डित श्रीभुवनेश्वर कर शर्मा
व्याख्यानसहकारी—पण्डित श्रीमहेश्वर आचार्य शर्मा
आङ्ग्लानुवादः—दीनबन्धु कर
हिन्द्यनुवादः—कमलालोचन कर
चौखम्बा संस्कृत सीरीज़् अफिस्
మయూర క్రేంకృతి
(మయూరుని సూర్య శతకమునకు గద్యపద్యానుకృతి)
జంధ్యాల వేంకటేశ్వర శాస్త్రి “శాంతి శ్రీ”
ప్రశాంతి నిలయం, పుట్టపర్తి, అనంతపురం జిల్లా
स्तोकस्तोकापनीतारुणरुचिरचिरादस्तदोषानुषङ्गः ।
दाता दृष्टिं प्रसन्नां त्रिभुवननयनस्याशु युष्मद्विरुद्धं
वध्याद्ब्रध्नस्य सिद्धाञ्जनविधिरपरः प्राक्तनोऽर्चिःप्रचारः ॥३२॥
अन्वयः– अश्रुलेशानुकरि निःशेषं नैशम् अम्भः प्रसभम् अपनुदन् स्तोकस्तोकापनीतारुणरुचिः, अचिरात् अस्तदोषानुषङ्गः, त्रिभुवननयनस्य आशु प्रसन्नां दुष्टिं दाता, अपरः सिद्धाञ्जनविधिः ब्रध्नस्य प्राक्तनः अर्चिःप्रचारः युष्मद्विरुद्धं वध्यात् ॥३२॥
व्याख्या– अश्रुलेशानुकारि अश्रुणः लेशम् अनुकरोति इति तथोक्तम् अश्रुबिन्दुतुल्यं, निःशेषं समग्रं नैशं निशायां भवं नैशं रात्रिपतितम् अम्भः जलं प्रसभं बलात् अपनुदन् शोषयन् स्तोकस्तोकं शनैः अपनीता अपहृता अरुणा रुचिः प्रभा यस्य तथाभूतः, अचिरात् अविलम्बेन अस्तः गतः दोषानुषङ्गः रात्रिसम्पर्कः यस्य सः, त्रिभुवननयनस्य त्रिभुवनप्राणिनां चक्षुषः आशु प्रसन्नां निर्मलां दृष्टिं दाता, अपरः अन्यः सिद्धाञ्जनविधिः सिद्धम् अव्यभिचरितं यत् अञ्जनं तस्य विधिः विधाता, ब्रध्नस्य सूर्यस्य प्राक्तनः पूर्वदिग्भवः अर्चिःप्रचारः किरणप्रसरः युष्मद्विरुद्धं भवदहितं वध्यात् नाशयतु । अनुप्रासोऽलङ्कारः, उपमा चार्थी ॥३२॥
भावार्थः– यथा सिद्धाञ्जनं नेत्रयोः प्रसृतं जलम् अरुणत्वदोषं च शीघ्रं दूरीकृत्य प्रसन्नां दृक्शक्ति ददाति, तथा अश्रुबिन्दुतुल्यं नैशं तुषारं शोषयन् रात्रिसम्पर्कं त्यक्त्या शनैः अरुणत्वं दूरीकुर्वन् त्रिभुवननयनस्य निर्मलां दृक्शक्तिं ददानः सूर्यस्य पौरस्त्यः रश्मिराशिः युष्माकममङ्गलं नाशयतु ॥३२॥
हिन्द्यर्थः– अश्रु बिन्दुओंके समान रातके तुषारोंको हटानेवाले, धीरेसे अपने अरुण वर्णको गायब करने वाले, अल्प समयसे दोषको दूर करने वाले, (रातका सम्पर्कं छोडने वाले), त्रिभुवनको दर्शनशक्ति देने वाले, सुसिद्ध अञ्जनके तुल्य, सूर्यके पूर्वदिशामें परिदृष्ट किरण प्रवाह आप लोगोंके अनिष्ट दूर करें ॥३२॥
आङ्ग्लार्थः-- As fresh siddhanjana (collyrium) dries up tears, removes gradually the redness as well as other defects of the eye, and gives clear vision, so the early rays of the Sun remove nocturnal dew drops resembling tears, shed gradually their redness, leave contact with night and give clear vision to the three worlds. May those rays of the Sun appearing in the east, remove all your evils. 32
తెలుగు అర్థం--
అదుగో, అరుణమూర్తి ఉదయిస్తున్నాడు. తూర్పు రేఖలు పొడుస్తున్నాయి. లోకం అప్పుడే కళ్ళు తెరుస్తున్నది.
ఎందుకో జనుల కళ్ళు కాంతివంతంగా లేవే. కళ్ళు నీరు కారుతున్నాయి. ఎర్రబడి ఉన్నాయి.
అదిగో సూర్యోదయం అయింది. అరుణకిరణాలు వైద్య పరికరాలై పొడుచుకు వచ్చాయి. ప్రభాకర వైద్యుడు కళ్ళలోకి ఎర్రసూదులు గ్రుచ్చాడు. సూదుల మందు వేశాడు.
రాత్రి కురిసిన మంచుబిందువులను కన్నీటి బిందువులను వలె తొలగించాడు సూర్యుడు. కొంచెం ఉన్న ఎఱ్ఱదనాన్ని పొగొట్టి సంబంధ దోషాలను కామెర్ల వంటి కంటిదోషాలను వదిలించి ముల్లోకాల కన్నులకు నిర్మలమైన దృష్టిని ప్రసాదిస్తున్నది సూర్యతేజస్సు. సిద్ధాంజనం వంటి సూర్యుని కాంతి ప్రసారం మీ అనిష్టాలను పోగొట్టి ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించుగాక.
----------------
आधारपुस्तकस्य परिचयः--
सूर्यशतकम्
व्याख्याकारः—पण्डित श्रीभुवनेश्वर कर शर्मा
व्याख्यानसहकारी—पण्डित श्रीमहेश्वर आचार्य शर्मा
आङ्ग्लानुवादः—दीनबन्धु कर
हिन्द्यनुवादः—कमलालोचन कर
चौखम्बा संस्कृत सीरीज़् अफिस्
మయూర క్రేంకృతి
(మయూరుని సూర్య శతకమునకు గద్యపద్యానుకృతి)
జంధ్యాల వేంకటేశ్వర శాస్త్రి “శాంతి శ్రీ”
ప్రశాంతి నిలయం, పుట్టపర్తి, అనంతపురం జిల్లా
No comments:
Post a Comment