अक्षे रक्षां निबध्य प्रतिसरवलयैर्योजयन्त्यो युगाग्रं
धूःस्तम्भे दग्धधूपाः प्रहितसुमनसो गोचरे कूबरस्य ।
चर्चाश्चक्रे चरन्त्यो मलयजपयसा सिद्धवध्वस्त्रिसन्ध्यं
वन्दन्ते यं द्युमार्गे स नुदतु दुरितान्यंशुमत्स्यन्दनो वः ॥६७॥
अन्वयः– अक्षे रक्षां निबध्य प्रतिसरवलयैः युगाग्रं योजयन्त्यः धूस्तम्भे दग्धधूपाः कूबरस्य गोचरे प्रहितसुमनसः चक्रे मलयजपयसा चर्चाः चरन्त्यः, सिद्धवध्वः त्रिसन्ध्यं यं द्युमार्गे वन्दन्ते, सः अशुमत्स्यन्दनः वः दुरितानि नुदतु ॥६७॥
व्याख्या– अक्षे रथावयवविशेषे रक्षां मङ्गलवस्त्रं निबध्य संयोज्य प्रतिसरवलयैः कौतुकसूत्रकङ्कणैः युगाग्रं युगस्य रथाङ्गविशेषस्य अग्रं योजयन्त्यः धूःस्तम्भे दग्धः धूपः याभिः ताः, कूबरस्य युगन्धरस्य गोचरे धारणस्थाने प्रहिताः दत्ताः सुमनसः पुष्पाणि याभिः ताः, स्त्रियः सुमनसः पुष्पं प्रसूनं कुसुमं सुमम् इत्यमरः । चक्रे मलयजपयसा चन्दनजलेन चर्चाः विलेपनानि चरन्त्यः कुर्वन्त्यः सिद्धवध्वः सिद्धाङ्गनाः त्रिसन्धं त्रिकालं यं रथं द्युमार्गे दिवः स्वर्गस्य मार्गे वन्दन्ते पूजयन्ति, सः अशुमत्स्यन्दनः सूर्यरथः वः युष्माकं दुरितानि पापानि नुदतु नाशयतु ॥६७॥
भावार्थः– स्वर्गमार्गे सिद्धाङ्गनाः यस्य रथस्य अक्षे मङ्गलवस्त्रं निबध्य, धूःस्तम्भे धूपं दत्वा, युगाग्रं कौतुकसूत्रकङ्कणैः संयोज्य, युगन्धरं पुष्पादिभिः मण्डयित्वा, चक्रं च चन्दनजलेन अभिषिच्य त्रिसन्ध्यं वन्दन्ते, सः सूर्यरथः युष्माकं पापं खण्डयतु ॥६७॥
हिन्द्यर्थः– रथके अक्षमें रक्षासूत्र बाँधकर, मङ्गलसूत्रसे जुआके अग्र भाग युक्त कर, धू स्तम्भमे धूप देकर, कूबरमें फूल चढाकर और चन्दन जलसे चक्रका अभिषेक कर सिद्धाङ्गनाएँ आकाश मार्गमें तीन सन्धाओंमें जिस रथके पूजा करती हैं, वह सूर्यरथ आप लोगोंके पाप खण्डन करें ॥६७॥
आङ्ग्लार्थः-- The ladies of Siddhas worship the Chariot thrice in trisandhya. They tie the protection strings on the axle, attach ribbons to the front portion of the yoke, offer incense in dhustambha (Shaft), put flowers on the base, of the yoke, and sprinkle the wheel with sandal-paste. May that Chariot of the Sun ward off all vour worries. 67
తెలుగు అర్థం--
అడుగో, అరుణ అనూరుడు రథం నడుపుకొని వస్తున్నాడు. ఎంత పెద్ద రథం అది. అది విశిష్టంగా, విలక్షణంగా, వినూత్నంగా విరాజిల్లుతున్నది. అది ఆకాశాన ఎంత సోయగంగా నడుస్తున్నది.
ఆకాశంలో సిద్ధ సీమంతినీ మణులు అరదం బండి కంటికి రక్ష కట్టారు. సురవరూధినీ మణులు రథం కాడి అంచులకు మంగళకరంగా మాలతీ మల్లికా మాలలు కట్టారు. ఆ భామామణులు రథం ముందు భాగంలో నిలబడి అగరు ధూపాలు వేసి దిష్టి తీశారు.
ఆ కాంతామణులు కాడి కట్టే నొగలలో పుష్పమాలికలు అలంకరించారు. ఆ చందనగంధులు చక్రానికి చందనం పూసి పూజిస్తున్నారు. ఇలా రోజూ మూడు వేళల ఆ ఇంతులు పూబంతులు పెట్టి ఆదిత్యరథానికి అలంకరిస్తారు. అలా ఈ పూబోణులు రథాన్ని రంగరంగవైభోగాలతో అర్చించి అంజలి ఘటిస్తున్నారు.
అటువంటి మహామణిమంజుల మహిమాన్విత మార్తాండ రథం మనోవేగంగా వస్తున్నది.
----------------
आधारपुस्तकस्य परिचयः--
सूर्यशतकम्
व्याख्याकारः—पण्डित श्रीभुवनेश्वर कर शर्मा
व्याख्यानसहकारी—पण्डित श्रीमहेश्वर आचार्य शर्मा
आङ्ग्लानुवादः—दीनबन्धु कर
हिन्द्यनुवादः—कमलालोचन कर
चौखम्बा संस्कृत सीरीज़् अफिस्
మయూర క్రేంకృతి
(మయూరుని సూర్య శతకమునకు గద్యపద్యానుకృతి)
జంధ్యాల వేంకటేశ్వర శాస్త్రి “శాంతి శ్రీ”
ప్రశాంతి నిలయం, పుట్టపర్తి, అనంతపురం జిల్లా
धूःस्तम्भे दग्धधूपाः प्रहितसुमनसो गोचरे कूबरस्य ।
चर्चाश्चक्रे चरन्त्यो मलयजपयसा सिद्धवध्वस्त्रिसन्ध्यं
वन्दन्ते यं द्युमार्गे स नुदतु दुरितान्यंशुमत्स्यन्दनो वः ॥६७॥
अन्वयः– अक्षे रक्षां निबध्य प्रतिसरवलयैः युगाग्रं योजयन्त्यः धूस्तम्भे दग्धधूपाः कूबरस्य गोचरे प्रहितसुमनसः चक्रे मलयजपयसा चर्चाः चरन्त्यः, सिद्धवध्वः त्रिसन्ध्यं यं द्युमार्गे वन्दन्ते, सः अशुमत्स्यन्दनः वः दुरितानि नुदतु ॥६७॥
व्याख्या– अक्षे रथावयवविशेषे रक्षां मङ्गलवस्त्रं निबध्य संयोज्य प्रतिसरवलयैः कौतुकसूत्रकङ्कणैः युगाग्रं युगस्य रथाङ्गविशेषस्य अग्रं योजयन्त्यः धूःस्तम्भे दग्धः धूपः याभिः ताः, कूबरस्य युगन्धरस्य गोचरे धारणस्थाने प्रहिताः दत्ताः सुमनसः पुष्पाणि याभिः ताः, स्त्रियः सुमनसः पुष्पं प्रसूनं कुसुमं सुमम् इत्यमरः । चक्रे मलयजपयसा चन्दनजलेन चर्चाः विलेपनानि चरन्त्यः कुर्वन्त्यः सिद्धवध्वः सिद्धाङ्गनाः त्रिसन्धं त्रिकालं यं रथं द्युमार्गे दिवः स्वर्गस्य मार्गे वन्दन्ते पूजयन्ति, सः अशुमत्स्यन्दनः सूर्यरथः वः युष्माकं दुरितानि पापानि नुदतु नाशयतु ॥६७॥
भावार्थः– स्वर्गमार्गे सिद्धाङ्गनाः यस्य रथस्य अक्षे मङ्गलवस्त्रं निबध्य, धूःस्तम्भे धूपं दत्वा, युगाग्रं कौतुकसूत्रकङ्कणैः संयोज्य, युगन्धरं पुष्पादिभिः मण्डयित्वा, चक्रं च चन्दनजलेन अभिषिच्य त्रिसन्ध्यं वन्दन्ते, सः सूर्यरथः युष्माकं पापं खण्डयतु ॥६७॥
हिन्द्यर्थः– रथके अक्षमें रक्षासूत्र बाँधकर, मङ्गलसूत्रसे जुआके अग्र भाग युक्त कर, धू स्तम्भमे धूप देकर, कूबरमें फूल चढाकर और चन्दन जलसे चक्रका अभिषेक कर सिद्धाङ्गनाएँ आकाश मार्गमें तीन सन्धाओंमें जिस रथके पूजा करती हैं, वह सूर्यरथ आप लोगोंके पाप खण्डन करें ॥६७॥
आङ्ग्लार्थः-- The ladies of Siddhas worship the Chariot thrice in trisandhya. They tie the protection strings on the axle, attach ribbons to the front portion of the yoke, offer incense in dhustambha (Shaft), put flowers on the base, of the yoke, and sprinkle the wheel with sandal-paste. May that Chariot of the Sun ward off all vour worries. 67
తెలుగు అర్థం--
అడుగో, అరుణ అనూరుడు రథం నడుపుకొని వస్తున్నాడు. ఎంత పెద్ద రథం అది. అది విశిష్టంగా, విలక్షణంగా, వినూత్నంగా విరాజిల్లుతున్నది. అది ఆకాశాన ఎంత సోయగంగా నడుస్తున్నది.
ఆకాశంలో సిద్ధ సీమంతినీ మణులు అరదం బండి కంటికి రక్ష కట్టారు. సురవరూధినీ మణులు రథం కాడి అంచులకు మంగళకరంగా మాలతీ మల్లికా మాలలు కట్టారు. ఆ భామామణులు రథం ముందు భాగంలో నిలబడి అగరు ధూపాలు వేసి దిష్టి తీశారు.
ఆ కాంతామణులు కాడి కట్టే నొగలలో పుష్పమాలికలు అలంకరించారు. ఆ చందనగంధులు చక్రానికి చందనం పూసి పూజిస్తున్నారు. ఇలా రోజూ మూడు వేళల ఆ ఇంతులు పూబంతులు పెట్టి ఆదిత్యరథానికి అలంకరిస్తారు. అలా ఈ పూబోణులు రథాన్ని రంగరంగవైభోగాలతో అర్చించి అంజలి ఘటిస్తున్నారు.
అటువంటి మహామణిమంజుల మహిమాన్విత మార్తాండ రథం మనోవేగంగా వస్తున్నది.
----------------
आधारपुस्तकस्य परिचयः--
सूर्यशतकम्
व्याख्याकारः—पण्डित श्रीभुवनेश्वर कर शर्मा
व्याख्यानसहकारी—पण्डित श्रीमहेश्वर आचार्य शर्मा
आङ्ग्लानुवादः—दीनबन्धु कर
हिन्द्यनुवादः—कमलालोचन कर
चौखम्बा संस्कृत सीरीज़् अफिस्
మయూర క్రేంకృతి
(మయూరుని సూర్య శతకమునకు గద్యపద్యానుకృతి)
జంధ్యాల వేంకటేశ్వర శాస్త్రి “శాంతి శ్రీ”
ప్రశాంతి నిలయం, పుట్టపర్తి, అనంతపురం జిల్లా
No comments:
Post a Comment